DNS nedir?

Domain Name System yani alan adı sistemi, okuyup hatırlayabileceğimiz alan adlarını, ip adreslerine dönüştürmeye yarayan, ayrıca alan adları ile ilgili, e-posta ve ftp gibi hizmetlerin kullanılabilmesi için gerekli diğer bilgileri depolayan büyük ve dağıtılmış bir veri tabanıdır.

Bu yapısı itibarı ile DNS i büyük ve aktif bir telefon rehberine benzetebiliriz. Bence de en güzel örneği budur. Kişilerin telefon numaralarını ezberlemek yerine, rehberden, isimlerinin karşısındaki telefon numaralarına bakabiliriz. Çünkü kişilerin isimlerini hatırlamak telefon numaralarının hatırlamaktan daha kolaydır. Tabi ki bu rehberin sürekli olarak güncellenmesi gerekmektedir. 

Ayrıca ip adresleri sıklıkla değişebilmektedir. DNS de, internet hizmetlerinin devamlılığı için, sürekli olarak güncellenir. Talep ettiğimiz hizmeti alabilmemiz için, gerekli ip numarasına karşılık gelen, alan adını biliyor olmamız yeterlidir. Sıkı durun:Alan adlarının ip karşılıkları ve ilgili diğer bilgiler, belki de dünyanın en büyük dağıtılmış veri tabanı sistemine, internet hizmetlerini almak isteyen ve verenler tarafından dolaylı ortak bir çalışma ile tek tek elle girilir.

1.Bir web isteği başlatmak.
Siz ceviktavsan.com’a girmek için tarayıcınızın adres satırına alan adını yazdığınızda, bilgisayarınız ilk olarak kendi ön belleğine, bu alan adı ile ilgili bir ip kaydı olup olmadığını sorar. Son zamanlarda ceviktavsan.com u ziyaret ettiyseniz, bilgisayarınız, internet servis sağlayıcınızın kayıtlarına başvurmadan, ceviktavsan.com’un ip sini size söyler.

2.Bir de İnternet Servis Sağlayıcımıza (isp) Soralım
Son zamanlarda ceviktavsan.com u ziyaret etmediğinizden dolayı (!) bilgisayarınız ceviktavsan.com’un ip adresini, internet servis sağlayıcınızın size otomatik olarak atadığı (ya da ağ ayarlarınızdan elle verdiğiniz), dns sunucularına sorar.

Türk Telekom Dns sunucuları, siz YouTube’u talep ettiğinizde, YouTube için yetkili dns sunucusu yerine, kapatma kararının yer aldığı sayfanın yer aldığı sunucunun ip numarasını bildirir. Dns yolu ile sitelerin engellenmesi bu şekilde gerçekleşir. Telefon rehberi basmaya yetkili tek kurumun, aradığınız şahsın numarasını bilerek yanlış yazmasına benzetebiliriz.

3.Kök İsim Sunucuları (Root Name Servers) Bize Yol Gösterin!
İsp de bize yardımcı olamadıysa, artık kök isim sunucuları ile iletişime geçilir. Bu 13 isim sunucusu, .com, .net, .org gibi üst düzey alan adlarının (top level domains TLD) kayıtlarını tutan üst düzey isim sunucularının (TLD DNS name servers) yerini bize söyler. Yani ceviktavsan.com’u soruyor ve buraya kadar gelmişseniz, kök isim sunucuları .com için bakmanız gereken üst düzey alan adı suncusunun yolunu gösterir.

4.Üst Düzey Alan Adları İsim Sunucuları (TLD DNS Servers)
.com ’a bakan sunucuya eriştiniz ama henüz işiniz bitmedi. Bu isim sunucuları da size ceviktavsan.com için ihtiyaç duyduğunuz nihayi ip adresini size söylemek yerine, ceviktavsan.com un nihayi ip adresini tuttuğunu kesin olarak bildiği son uçtaki yetkili (authoritative dns server) ”dns sunucusunun” ip adresini size söyleyecektir.

5.Yetkili İsim Sunucuları
Yetkili isim sunucuları, talep ettiğiniz hizmete (web, ftp, mail vb.) cevap verecek sunucunun ip numarasını size bildirir. Bu numara, ikinci talebinizde tekrar aynı yolun izlenmemesi için, makinenizin lokal dns ön belleğine kaydedilir. Tabi ki, bu bilgi ön bellekte sonusuza kadar saklanmaz.

Alan adı sorglaması anlaşılacağı üzere sondan başa doğru özyinelemeli olarak gerçekleşir. yani www.ceviktavsan.com için sorgulama; .com >> ceviktavsan.com >> www.ceviktavsan.com sırası ile yapılır.

Okuyucu ile etkileşim

ceviktavsan.com için üst düzey alan adı isim sunucuları (TLD DNS Servers), yetkili DNS sunucusu olarak ‘ns51.domaincontrol.com’ alan adını söyleyecektir. Peki bu alan adının çözümlenmesi işlemi nasıl olacaktır? 

Üst seviye alan adları listesi için tıklayınız.

Kaynaklar:

http://e-bergi.com/2007/Aralik/DNS-Nedir
http://oreilly.com/catalog/dns3/chapter/ch02.html